Naast parfums en luchtverfrissers bestaat er een veel vreemdere geurcatalogus: geuren met een eigen naam, bloemen die naar lijken ruiken en geuren die niemand kan kopen. Een overzicht van de meest bijzondere.
Petrichor: de geur van regen op droge aarde
Die geur bij de eerste druppels na weken van warmte heeft een naam: petrichor. Hij ontstaat door een mengsel van plantaardige oliën die zich in de bodem ophopen en vooral door geosmine, een stof die wordt gemaakt door bodembacteriën van het geslacht Streptomyces.
Opvallend is hoe gevoelig we ervoor zijn: de menselijke neus ruikt geosmine al in extreem lage concentraties, in de orde van delen per biljoen. Het is dezelfde stof die rode biet zijn aardse smaak geeft en die water of wijn bederft als hij opduikt waar hij niet hoort.
De geur van de ruimte
Astronauten die ruimtewandelingen hebben gemaakt, beschrijven een kenmerkende geur aan hun pakken als ze terug zijn in de luchtsluis: iets tussen heet metaal, ozon en lasrook in. De meest genoemde verklaring wijst op oxidatiereacties als de uitrusting weer in een omgeving met zuurstof komt. Dat is een geur die je nergens kunt kopen.
Bibliosmie: de geur van oude boeken
Warm, met een vanilleachtige ondertoon en een vleugje papier. Hij ontstaat door de chemische afbraak van papier en de bestanddelen ervan, waaronder lignine, waarbij stoffen als benzaldehyde, furfural en vanilline vrijkomen. Letterlijk de geur van de tijd die over een voorwerp gaat.
De bloem die naar aas ruikt
De Amorphophallus titanum, of lijkenbloem, maakt waarschijnlijk de smerigste geur van het plantenrijk: rottend vlees met tonen van ranzige kaas. Dat is geen toeval: hij imiteert de geur van een dood dier om de aasinsecten aan te trekken die hem bestuiven. Hij bloeit maar heel af en toe en maar een paar dagen, en als dat gebeurt, staan er rijen in de botanische tuinen om hem te ruiken.
De geur van geld
Bankbiljetten hebben een herkenbare geur, die ontstaat door de combinatie van inkt, katoen- en linnenpapier en de sporen van duizenden handen. Je vindt artikelen die beweren dat die geur ons minder vrijgevig maakt, met verwijzing naar psychologische experimenten; neem dat met een korrel zout, want een groot deel van die literatuur heeft replicatieproblemen gehad.
Onmogelijke geuren, in een flesje
Er bestaat een hele niche in de parfumerie die onwaarschijnlijke geuren nabootst: natte aarde, berglucht, nieuwe auto, vers gemaaid gras, vinyl. Dat werkt omdat de reukzin geen onderscheid maakt tussen 'mooie geur' en 'geur met een verhaal': elke geur die aan een sterke herinnering gekoppeld is, telt.
En wat heeft dit te maken met een ruimte een geur geven
Meer dan je denkt. Al deze voorbeelden wijzen naar hetzelfde: wat een geur gedenkwaardig maakt, is niet dat hij aangenaam is, maar dat hij herkenbaar en constant is. Een geur die steeds op dezelfde plek terugkomt, gaat die plek betekenen.
Bekijk het aanbod in het geurassortiment, of lees hoe dit allemaal van binnen werkt in hoe de reukzin werkt.
