Synesthesie is een neurologisch verschijnsel waarbij een prikkel voor het ene zintuig onwillekeurig een ander zintuig activeert: kleuren zien bij muziek of een geur koppelen aan een vorm. Weinig mensen hebben het, maar we delen allemaal vergelijkbare associaties tussen geuren, kleuren en texturen, en daar heb je wat aan als je de geur voor een ruimte kiest.
Heb je weleens een liedje gehoord dat ergens naar 'ruikt'? Of een kleur gezien die je aan een smaak deed denken? Dat wijst op synesthesie: een neurologisch verschijnsel waarbij een prikkel die door het ene zintuig wordt waargenomen onwillekeurig een reactie in een ander zintuig oproept.
Wat is synesthesie
Van het Griekse syn (samen) en aisthesis (gewaarwording). De best gedocumenteerde vormen zijn visueel en auditief (kleuren zien bij muziek, kleuren koppelen aan letters of cijfers), maar er bestaat ook een geurvariant, waarbij een geur kleuren, vormen of texturen oproept.
Naar schatting heeft een klein percentage van de bevolking het, al lopen de cijfers sterk uiteen afhankelijk van hoe je het definieert en meet. Klinische synesthesie is onwillekeurig, levenslang consistent en persoonsgebonden: wie zaterdag blauw ziet, ziet hem altijd blauw.
Waarom de reukzin zich zo makkelijk mengt met andere zintuigen
De reukzin is het zintuig met de minste eigen woorden. Om een geur te beschrijven lenen we bijna altijd van andere zintuigen: we noemen een parfum 'zoet' (smaak), 'warm' (tast), 'helder' (zicht) of 'zwaar' (gewicht). Door dat gebrek aan woorden moeten de hersenen steunen op wat ze al kennen.
Bovendien bereikt geurinformatie heel snel de gebieden die emoties en geheugen regelen. Daarom roept een geur beelden en herinneringen op voordat we hem kunnen benoemen. We leggen het uit in de wetenschap achter de reukzin.
Wat de rest van ons ervaart
Hier zit het nuttige deel, en verwar het niet met het vorige. Zonder synestheet te zijn delen we vrij stabiele culturele zintuiglijke associaties:
| Geurfamilie | Kleuren die ze oproept | Gevoel |
|---|---|---|
| Citrus | Geel, lichtgroen | Licht, schoon, energie |
| Houtachtig | Bruin, donkergroen | Degelijkheid, rust |
| Bloemig | Roze, lila | Verfijning |
| Oosters en amber | Bordeaux, goud | Warmte, avond |
| Munt en aquatisch | Blauw, wit | Frisheid, ruimte |
Muntgeuren zijn een speciaal geval: ze geven letterlijk een koud gevoel. Dat is geen culturele associatie maar chemie, want menthol activeert de koudereceptoren in de huid en de slijmvliezen.
De rest is geen synesthesie, maar gedeeld aangeleerd gedrag. Bij het inrichten van een ruimte werkt het net zo goed.
Hoe je dit in een ruimte gebruikt
Het praktische idee is samenhang: wat je ruikt moet passen bij wat je ziet. Een heel frisse muntgeur in een woonkamer met aardetinten, hout en zware stoffen zorgt voor een kleine dissonantie: het stoort niet, maar de ruimte voelt minder af. Een houtgeur in diezelfde woonkamer past, zonder dat iemand kan uitleggen waarom.
Andersom werkt het ook: is een zaak klein en wat donker, dan helpt een citrus- of aquatische geur om hem luchtiger te laten aanvoelen.
- Scandinavische, witte en lichte interieurs: groene thee, aquatisch, katoen.
- Hout, leer en aardetinten: houtachtig en kruidig.
- Mediterrane stijl: vijg, oranjebloesem, citrus.
- Zaken voor de avond met gedempt licht: oosters en amber, op lage intensiteit.
Een waarschuwing over de beroemde voorbeelden
Over dit onderwerp gaan veel verhalen rond over bepaalde merken die zogenaamd een geur voor hun winkels ontwierpen met dit of dat doel. De meeste worden zonder bron herhaald. Dat grote merken werken aan hun geuridentiteit klopt; de romantische details die erbij verteld worden, zijn vrijwel nooit gedocumenteerd.
Breng het naar je eigen ruimte
Beschrijf je ruimte in twee bijvoeglijke naamwoorden voordat je een geur kiest, en kijk of de geur ze versterkt of tegenspreekt. Een simpel filter dat vaker raak is dan je denkt. Wil je verder gaan, dan werkt de methode van het geurmoodboard het tot in detail uit.
Bekijk het aanbod in het geurassortiment, en de volledige methode per woonstijl in geur en interieur. Heb je twee kandidaten, test dan de proefmonsters van 5 ml in de ruimte zelf.
Veelgestelde vragen
Wat is geursynesthesie?
Een vorm van synesthesie waarbij een geur onwillekeurig de waarneming van kleuren, vormen of texturen oproept. Het komt weinig voor en iedereen ervaart het anders.
Koppelt iedereen geuren aan kleuren?
Niet zoals een synestheet, maar de meesten van ons delen culturele associaties: citrus met geel, hout met bruin, munt met blauw. Die zijn aangeleerd en vrij stabiel.
Hoe kies ik een geur die bij mijn interieur past?
Beschrijf je ruimte in twee bijvoeglijke naamwoorden (licht en eenvoudig, warm en donker) en kies een geurfamilie die die twee ideeën versterkt in plaats van tegenspreekt.
